GIỚI THIỆU
Sư từng trụ viện Hoa Nghiêm.
NGỮ LỤC
Tăng Kế Tông hỏi: Thấy tánh thành Phật, nghĩa kia thế nào?
Sư bảo:
Tánh thanh tịnh xưa nay vắng lặng. Chẳng lay động, không thuộc có không, dơ sạch, dài ngắn, lấy bỏ, thể vốn tự do tự tại. Thấy rõ như thế, mới gọi là thấy tánh. Tánh tức Phật, Phật tức tánh.
Thưa: Tánh đã thanh tịnh, không thuộc có-không, nhân đâu có thấy?
Sư bảo: Thấy không chỗ thấy.
Thưa: Đã không chỗ thấy, làm sao có thấy.
Sư bảo: Chỗ thấy cũng không.
Thưa: Như thế lúc thấy là ai thấy?
Sư bảo: Không có người hay thấy.
Thưa: Rốt ráo lý kia thế nào?
Sư bảo:
Ông biết chăng, vọng chấp là có, liền có năng sở, mới gọi là mê. Theo chỗ thấy sanh hiểu, liền rơi vào sanh tử. Người thấy rõ không phải vậy. Trọn ngày thấy, mà chưa từng thấy. Tìm tên thể-tướng không thể được, năng-sở đều dứt, gọi là thấy tánh.
Thưa: Tánh này khắp tất cả chỗ chăng?
Sư bảo: Không chỗ nào mà không khắp.
Thưa: Phàm phu đầy đủ chăng?
Sư bảo: Trên đã nói không chỗ nào không khắp, phàm phu há chẳng đủ sao?
Thưa: Vì sao chư Phật và Bồ tát không bị sanh tử câu thúc, mà phàm phu riêng bị khổ này. Vậy đâu từng được khắp.
Sư bảo:
Phàm phu ở trong tánh thanh tịnh chấp có năng sở, liền rơi vào sanh tử. Chư Phật bậc đại sĩ khéo biết trong tánh thanh tịnh không thuộc có không, tức chẳng lập năng sở.
Thưa: Nếu nói như thế, tức có người năng liễu bất liễu.
Sư bảo: Liễu còn không thể được, huống có người năng liễu ư!
Thưa: Lý tột thế nào?
Sư bảo:
Ta nói lời thiết yếu, ông nên nhớ trong tánh thanh tịnh không có phàm thánh, cũng không có người rõ không rõ. Thánh và phàm cả hai đều là tên gọi. Nếu rơi vào danh tự sanh hiểu, liền rơi vào sanh tử. Nếu biết giả danh không thật, không có danh nghĩa này.
Sư lại nói:
Đây là chỗ cứu cánh rốt ráo. Nếu nói “ta hay biết rõ, kẻ kia không biết rõ”, tức là bệnh nặng. Thấy có tịnh uế, phàm thánh, cũng là đại bệnh. Khởi cái hiểu không phàm thánh, lại thuộc bác không nhân quả. Thấy có tánh thanh tịnh có thể dừng trụ, cũng là bệnh lớn. Khởi cái hiểu chẳng dừng trụ, cũng bệnh nặng. Nhưng trong tánh thanh tịnh, tuy không lay động, đều không bỏ cái dụng phương tiện, phát khởi lòng từ bi, như thế chỗ phát khởi tâm từ bi, tức hoàn toàn tánh thanh tịnh, có thể gọi là thấy tánh thành Phật vậy.
Kế Tông vui mừng, lễ tạ lui ra.