GIỚI THIỆU
Thiền sư Dược Sơn Duy Nghiễm (745 - 828 hoặc 750 - 834) ở Lễ Châu (nay là Lễ huyện Hồ Nam) là người Giáng Châu (nay là Sơn Tây), họ Hàn.
Năm 17 tuổi sư theo Thiền sư Tuệ Chiêu ở Triều Dương Tây Sơn xuất gia.
Năm thứ 8 đời Đường Đại Lịch (713), sư thọ giới cụ túc nơi luật sư Hy Tháo ở Hành Nhạc.
Sư nói: Đại trượng phu nên rời xa sự trói buộc của thanh qui giới luật mà tự mình thanh tịnh thân tâm, há lại giống như tục sĩ, mỗi mỗi đều phải bo bo theo giới cấm.
Thế là sư đến yết kiến Hòa thượng Thạch Đầu, mật thụ tâm ấn, đốn ngộ huyền chỉ.
Một hôm, sư đang tọa Thiền, Hòa thượng Thạch Đầu nhìn thấy hỏi: Ông đang làm gì nơi đó?
Sư đáp: Cái gì cũng không làm.
Thạch Đầu nói: Nếu nói như thế thì ông đang ngồi chơi?
Sư đáp: Nếu ngồi chơi thì cũng là một việc làm đấy!
Thạch Đầu nói: Ông nói ông không làm bất cứ việc gì, nhưng rốt lại thì không làm việc gì?
Sư nói: Ngàn Thánh từ xưa cũng không biết.
Thạch Đầu làm kệ tán thán rằng:
Nguvên văn:
從 來 共 住 不 知 名
任 運 相 將 只 麼 行
自 古 上 賢 猶 不 識
糙 次 凡 流 豈 敢 明
Phiên âm:
Tùng lai cộng trụ bất tri danh
Nhiệm vận tương tương chỉ ma hành
Tự cổ thượng hiền do bất thức
Tháo thứ phàm lưu khởi cảm minh.
Tạm dịch:
Bấy lâu cùng ở chẳng biết tên
Phó mặc cùng nhau theo các hành
Từ xưa Thánh hiền còn chẳng biết
Người phàm hời hợt há rõ rành.
Có lúc Hòa thượng Thạch Đầu nói với sư: Nếu muốn ngộ Thiền thì không nên đeo theo lời lẽ chữ nghĩa mà giao thiệp.
Sư nói: Đối với con, ngay tư tưởng không đeo theo lời lẽ, chữ nghĩa cũng không giao thiệp.
Thạch Đầu nói: Ông trong đó thành ‘Kim đâm cũng không thấu’ (‘Châm trác bất tấn’).
Sư nói: Trong đó như Trên đá trồng hoa (‘Thạch thượng tài hoa’).
Thạch Đầu rất đồng ý.
Sau sư đến trụ ở Dược Sơn Lễ Châu, Thiền chúng bốn biển tụ tập dưới hội như mây đùn.
Tháng 2, năm thứ tám niêu hiệu Đại Hòa (834), sư sắp nhập diệt kêu to: Pháp đường sập! Pháp đường sập!
Đồ chúng nghe sư phụ kêu toáng lên, đều vội chạy đến lấy cây trụ chống đỡ pháp đường.
Sư quơ tay nói: Các ông không hiểu ý ta.
Nói đoạn viên tịch, thọ 84 tuổi, tăng lạp 60. Đệ tử ruột Xung Hư lập tháp tại góc Đông viện. Vua thụy phong Hoằng Đạo Đại Sư, tháp tên Hóa Thành.
NGỮ LỤC
➡️ Xem chi tiết tại: 1