GIỚI THIỆU
Hòa thượng Nhất Hạnh (683-?) thế danh Trương Toại, thân phụ nguyên quán tại Đôn Hoàng Cam Túc, sau dời đến Xương Lạc, Ngụy Châu (Hà Nam) làm huyện lệnh.
Trương Toại sinh trưởng tại đất này. Phụ thân mất sớm, nên đời sống rất bần khổ, nhưng ông rất hiếu học, không bao giờ mỏi mệt, yêu thích nghiên cứu về thiên văn, lịch pháp.
Năm 705 ông vào chùa Sùng Dương, Tung Sơn theo thiền sư Phổ Tịch xuất gia. Pháp danh Kính Huyền, pháp hiệu Nhất Hạnh.
Một hôm tại tự viện chuẩn bị Đại hội Quần Tăng. Lúc đó có Lư Hồng, đạo cao học rộng, ẩn cư tại Tung Sơn. Thiền sư Phổ Tịch nhờ ông viết giúp một bài văn, vịnh tán cho đại hội ngàn vị tăng mà Thiền sư Phổ Tịch đang chuẩn bị.
Đến ngày Lư Hồng cầm bản văn đến tự viện, Thiền sư Phổ Tịch nhận lấy để trên bàn. Chuông trống đã khởi lên, trầm hương cũng đã thắp.
Lư Hồng nói với Thiền sư Phổ Tịch: Tôi viết bài văn này cả ngàn chữ, huống nữa dùng chữ hiếm có câu cú lạ. Sao chẳng nơi ngàn vị tăng kia, chọn một người thông minh dĩnh ngộ, tôi cần đích thân truyền đọc cho vị ấy một lần.
Thiền sư Phổ Tịch gọi đệ tử Nhất Hạnh 1 đến, Nhất Hạnh mỉm cười cầm bản văn kia lướt sơ qua rồi đặt xuống bàn. Lư Hồng thấy thái độ khinh suất, thầm trách.
Chẳng bao lâu, các vị tăng lên Phật đường. Nhất Hạnh đắp y tiến đến trước, thần tình thư thái, tụng bản văn kia không sót một chữ, âm thanh trầm bổng.
Lư Hồng kinh ngạc, im lặng giây lâu, bảo với Thiền sư Phổ Tịch: “Ông ta chẳng phải là người ông có thể chỉ dạy, hãy để ông ta tùy ý du phương tham học”.
Cuối niên hiệu Khai Nguyên (khoảng 740), Bùi Khoan (679-754) làm phủ doãn (thái thú) Hà Nam, ông kính mộ Phật giáo, lấy lễ thầy trò đối với Phổ Tịch, ngày đêm đều đến lễ bái tham vấn.
Một hôm Bùi Khoan đến, Thiền sư Phổ Tịch bảo rằng: “Ta có một việc nhỏ, hôm nay không rảnh bàn luận được, tạm nghỉ một hôm”.
Bùi Khoan lặng lẽ đến một phòng trống, thấy Thiền sư Phổ Tịch đang dọn dẹp điện đường, thắp hương, tĩnh tọa trong đó. Chưa được bao lâu, chợt nghe tiếng gõ cửa, bèn nói: Hòa thượng Nhất Hạnh đến.
Nhất Hạnh tiến đến trước Thiền sư Phổ Tịch làm lễ, lễ xong, đến cạnh Thiền sư Phổ Tịch nói khẽ khàng vào tai, dáng điệu rất cung kính. Thiền sư Phổ Tịch chỉ lắng nghe, không biểu lộ điều gì.
Nói xong lại làm lễ, lễ xong nói tiếp. Ba lần như thế, chỉ nghe Thiền sư Phổ Tịch nói “Phải! Phải!”
Không có một chút gì chẳng chấp nhận. Nhất Hạnh nói xong, lui xuống thềm, đi về phòng phía nam, tự mình đóng cửa.
Thiền sư Phổ Tịch chậm rãi bảo đệ tử: Thỉnh chuông! Hòa thượng Nhất Hạnh đã tịch.
Những người bên cạnh đến xem, quả là như lời Thiền sư Phổ Tịch nói. Sau khi Nhất Hạnh tịch, Bùi Khoan mặc áo tang đưa linh cữu ra khỏi thành tống táng.
NGỮ LỤC
NGUỒN
GHI CHÚ
Footnotes
-
📝 ↩