Triệt để cùng uyên môn
8. Triệt để cùng uyên môn (Cùng nguồn tận đáy)
Tôi hổ thẹn lúc còn đang tu học, chưa được thăng đường nhập thất [^12] chỉ trộm nhìn ý thú ở đầu cửa mà thôi. Ví như người quản lí châu báu cho nhà vua, châu báu này vốn chẳng phải của anh ta, nhưng anh ta có thể phân biệt thật, giả, quí, tiện, khinh, trọng. Nếu quyến thuộc của vua cần lấy, liền theo ý mà cấp cho họ dùng, không lẫn lộn. Cũng giống như thế, diệu pháp vô thượng của Phật, Tổ chẳng phải của tôi, nhưng thứ tự công phu, tà, chính, sâu, cạn tôi cũng lược biết và trình bày cho mọi người hiểu. Tôi nguyện cùng với những đồng đạo giải quyết nghi tình này, nhất định không dối gạt nhau.
Vị tăng ❓ ngài Triệu Châu: Con chó có Phật tánh KHÔNG 🈚️?
Ngài Triệu Châu 📢: KHÔNG 🈚️!
Vị tăng ❓ tiếp: Sâu bọ hàm linh đều có Phật tánh, vì sao con chó không có Phật tánh?
Ngài Triệu Châu 📢: KHÔNG 🈚️!
Vị tăng ngay đó, nếu nói hiểu thì liền bị ngài Triệu Châu nhổ nước bọt vào miệng và mắng cho một trận thậm tệ.
Triệu Châu phải im lặng, để lời này không lưu truyền ở đời.
Vị tăng bấy giờ nếu không lãnh hội được lời này, toàn thân đều rơi vào nghi tình, liền khống chế hai trăm sáu mươi đốt xương, tám vạn bốn nghìn lỗ chân lông, khiến hơi thở không thông. Vị tăng đưa tay nắm kéo ngài Triệu Châu lại và nói: “Phật dạy sâu bọ hàm linh đều có Phật tánh, vì sao hòa thượng nói con chó không có Phật tánh, là ý gì?” Ngài Triệu Châu lại nói: “KHÔNG 🈚️!” Đến đây vị tăng nghi tình càng nặng.
Ông đi cũng nghi: “Vì sao nói KHÔNG 🈚️?”, ngồi cũng nghi: “Vì sao nói KHÔNG 🈚️?”, mặc áo ăn cơm cũng nghi: “Vì sao nói KHÔNG 🈚️?”, khổ vui, thuận nghịch cũng nghi: “Vì sao nói KHÔNG 🈚️?”, cả ngày đêm mười hai thời không có khoảnh khắc nào tạm dừng.
Chỉ vì không chấp nhận ngài Triệu Châu nói: “Con chó không có Phật tánh”, nên chỉ cần ở chữ “KHÔNG 🈚️” này mà đánh bại Triệu Châu, làm sao cho mọi người ghét mới thôi.
Dưới đây là trình bày chỗ dụng nghi của người học, cần phải để tâm xét kỹ. Khi dụng nghi, trước phải phát tâm phẫn nộ, nghi ngài Triệu Châu vì sao nói “KHÔNG 🈚️”? Tâm phẫn nộ này (nếu không phát ra tiếng thì trong tâm uất ức; nếu phát ra tiếng mà bịt miệng mũi thì âm thanh phát ra như tiếng hàng phục hổ. Như người bị nhục, tâm nghi ngờ mà không giải quyết được đều có tiếng lòng uất ức này), hoặc nói ra, hoặc không nói ra, người học tự biết cách. Nghi ở đây là nghi vì sao ngài Triệu Châu nói “KHÔNG 🈚️”, chứ chẳng phải khán chữ “KHÔNG 🈚️” của ngài Triệu Châu. Ngày nay người học phần nhiều khán chữ “không” và niệm chữ “KHÔNG 🈚️” này. Thật là đáng thương xót!
Người học đạt đến chỗ này thì trong lòng tỉnh táo, cần phải xem lúc bấy giờ vị Tăng này có nghi tình chăng? Lại ❓ tiếp: “Sâu bọ hàm linh đều có Phật tánh, vì sao con chó không có Phật tánh?”.
Một câu này nghi thấu xương tủy. Vị tăng cầu chết chứ không muốn sống, bức bách ngài Triệu Châu phải bình tâm, thốt ra một chữ “KHÔNG 🈚️” muốn thâu lại thâu cũng không được. Vị tăng ấy bấy giờ muốn chết, chết cũng không được. Từ xưa đến nay có nghi mà không giải quyết được. Vì thế, những điều mà người trước nghi tức là điều người ngày nay nghi, điều mà người ngày nay nghi chính là nghi điều mà ngài Triệu Châu nói. Bỗng nhiên từ khối nghi vỡ ra một tiếng, thấy biết hết tin tức bên kia[^13]. Hãy thôi! Đừng nói nữa, nói nhiều càng xa đạo.