Một hôm, ngài Triệu Châu Tùng Thẩm đến huyện Đồng Thành, Sư cũng có việc xuống núi, giữa đường hai người gặp nhau mà không biết nhau.
Triệu Châu hỏi thăm những người cư sĩ biết là Đầu Tử, liền nghịch rằng: Phải chủ núi Đầu Tử chăng?
Sư đáp: Cho tôi xin tiền trà muối.
Triệu Châu đi thẳng đến am trước, ngồi chờ.
Sư mang một bình dầu về am.
Triệu Châu hỏi: Nghe danh Đầu Tử đã lâu, đến đây chỉ thấy ông già bán dầu.
Sư đáp: Thầy chỉ thấy ông già bán dầu, là không biết Đầu Tử.
Triệu Châu hỏi: Thế nào là Đầu Tử?
Sư đưa bình dầu lên đáp: Dầu! dầu!
[I]
Triệu Châu hỏi: Khi ở trong chết được sống là thế nào?
Sư đáp: Chẳng cho đi đêm, đợi sáng sẽ đến.
Triệu Châu nói: Ta sớm là trắng, y lại là đen.
[II]
Triệu Châu hỏi: “Ông nghĩ sao về người đã trải qua cái chết vĩ đại và nhờ đó đạt được sự sống?”
Touzi nói, “Anh ấy không thể đi vào ban đêm. Anh ấy phải đến nơi vào ban ngày”
Triệu Châu nói: “Tôi đã từng trộm cắp từ lâu, nhưng anh còn tệ hơn tôi”
[III]
Triệu Châu hỏi Đầu Tử, “Kẻ đã chết ngắc rồi lại sống dậy thì như thế nào?”
Đầu Tử nói, “Không được đi đêm, ban ngày hãy tới”
Tuyết Phong (Nghĩa Tồn) đứng hầu, Sư chỉ một phiến đá trước am bảo: Chư Phật ba đời thảy ở trong ấy.
Tuyết Phong thưa: Nên biết có cái chẳng ở trong ấy.
Sư bảo: Chẳng thích! Thùng sơn?
Một hôm, Tuyết Phong theo Sư đi thăm am chủ Long Miên.
Tuyết Phong hỏi: Đường Long Miên đi về phía nào?
Sư lấy cây gậy chỉ tới trước mặt.
Tuyết Phong hỏi: Đi bên đông hay đi bên tây?
Sư bảo: Chẳng thích! Thùng sơn?
Hôm khác, Tuyết Phong hỏi: Khi một chùy liền thành thì thế nào?
Sư đáp: Chẳng phải kẻ tánh thô tháo.
Tuyết Phong hỏi: Khi chẳng nhờ một chùy thì sao?
Sư đáp: Chẳng thích! Thùng sơn?
Sư ngồi trong am, Tuyết Phong hỏi: Hòa thượng độ này có người tham vấn chăng?
Sư với lấy cây cuốc dưới sàn ném trước mặt Tuyết Phong.
Tuyết Phong thưa: Thế ấy, chính chỗ này cuốc đi?
Sư bảo: Chẳng thích! Thùng sơn?
Tuyết Phong từ ra đi, Sư tiễn ra cửa, liền gọi: Đạo giả?
Tuyết Phong ngoái đầu lại: Dạ?
Sư bảo: Đi đường vui vẻ?
Có vị Tăng hỏi Triệu Châu: Trẻ con mới sanh có đủ 6 thức chăng?
Triệu Châu đáp: Trên dòng nước chảy xiết, đá cầu?
Sau, vị Tăng ấy đến hỏi Sư: Trên dòng nước chảy xiết, đá cầu, ý nghĩa thế nào?
Sư đáp: Niệm niệm chẳng tạm dừng
Có vị Tăng hỏi Sư: Cũng đồng là nước, tại sao ở biển mặn, ở sông lạt?
Sư đáp: Trên trời sao, dưới đất cây
Tăng hỏi: Hòa thượng lâu nay ở đây có cảnh giới gì?
Sư đáp: Bé gái chừa hai chỏm, đầu bạc như tơ
Tăng hỏi: Thế nào là Tỳ-lô (pháp thân)?
Sư đáp: Đã có danh tự
Tăng hỏi: Thế nào là Tỳ-lô sư (thầy Pháp thân)?
Sư đáp: Khi chưa có Tỳ-lô hội lấy
Tăng hỏi: Khi 4 núi (sanh, lão, bệnh, tử) ép ngặt làm thế nào?
Sư đáp: 5 uẩn đều không
Tăng hỏi: Khi một niệm chưa sanh là thế nào?
Sư đáp: Thật là lời nói dối
Tăng hỏi: Trên trời dưới trời chỉ ta là hơn hết, thế nào là ta?
Sư đáp: Xô té ông già Hồ (Phật) có lỗi gì?
Tăng hỏi: Thế nào là Hòa thượng Sư?
Sư đáp: Đón đó chẳng thấy đầu kia, theo đó chẳng thấy hình kia
Tăng hỏi: Khi mặt trời mặt trăng chưa sáng, Phật cùng chúng sanh ở chỗ nào?
Sư đáp: Thấy Lão tăng giận liền nói giận, thấy Lão tăng mừng liền nói mừng
Sư hỏi một vị Tăng mới đến: Ở đâu đến?
Tăng thưa: Ở núi Đông núi Tây lễ Tổ sư mới đến
Sư bảo: Tổ sư không ở núi Đông núi Tây
Tăng lặng câm.
Trà đầu (trưởng phòng trà) vào phương trượng thưa hỏi.
Sư bảo: Hãy đi, đợi khi không người sẽ đến, ta vì xà-lê nói
Hôm sau, Trà đầu rình đợi lúc không người đến thưa: Thỉnh Hòa thượng nói?
Sư bảo: Lại gần đây?
Trà đầu đến gần.
Sư bảo: Liền chẳng đặng nói lại cho người?
Tăng hỏi: Sư tử là vua trong loài thú, tại sao bị 6 trần nuốt?
Sư đáp: Chẳng làm, tột không ngã nhân
Không lâu sau khi tu viện hoàn thành, Thiền sư Touzi bước vào đại điện để thuyết giảng cho cộng đoàn. Một vị sư tiến lên hỏi: “Nguyên nhân và điều kiện của việc trọng đại này là gì?”
Vị sư phụ nói: “Thầy Yin yêu cầu tôi mở hội trường và thuyết giảng”.
Một lần nọ, một vị sư hỏi sư phụ Touzi: “Trong tất cả các giáo lý của kinh điển, có điều gì đặc biệt hoặc quan trọng hơn cả không?”
Vị sư phụ nói: “Thực hành những lời dạy trong kinh sách”.
Một ngày nọ, một vị sư hỏi Thiền sư Touzi: “Trong mười khía cạnh của bậc Giác ngộ, khía cạnh nào được gọi là ‘Người dẫn đường hài hòa cho chúng sinh’?”
Vị sư phụ bước xuống khỏi ghế giảng dạy và đứng chắp tay.
Một lần khác, một vị sư hỏi: “Khoảng cách giữa chúng sinh bình thường và các bậc hiền triết là bao nhiêu?” Vị sư phụ đứng dậy khỏi chỗ ngồi và chắp tay đứng lên.
Trong buổi tụ họp trăng tròn đầu tiên của năm mới, một vị sư hỏi sư phụ Touzi: “Trăng đầu tiên có nghĩa là gì?”
Vị sư phụ nói: “Đầu xuân trời vẫn còn lạnh”.
Sau đó, vị sư hỏi: “‘Mặt trăng thứ hai’ là gì?”
Vị sư phụ nói: “Vào giữa mùa xuân, trời sẽ ấm dần lên”.
Một ngày nọ, một vị sư hỏi sư phụ Touzi: “Lời cuối cùng là gì?”
Vị sư phụ nói: “Từ mà con không hiểu lúc đầu”.
Một vị sư hỏi: “Nếu không được tiếp nhận một cách công khai hoặc gián tiếp thì sao?”
Touzi nói, “Ngươi đang cố gắng thu thập trí tuệ sao?”
Sau đó, Touzi rời khỏi hội trường.
Một vị sư hỏi: “Trong toàn bộ kho tàng giáo lý kinh điển, có điều gì đặc biệt quan trọng hay không?”
Touzi nói: “Hãy chứng minh những lời dạy trong toàn bộ kinh sách!”
Một vị sư hỏi: “Vậy còn khi còng vàng không được mở thì sao?”
Touzi nói, “Họ đang mở cửa”.
Một vị sư hỏi: “Tất cả chư Phật và pháp đều xuất phát từ kinh này. Kinh này là kinh gì?”
Touzi nói, “Chính vì danh tiếng này mà các bạn trân trọng và gìn giữ”.
Một vị sư hỏi: “Có phải con rồng đang gầm thét từ bên trong cái cây khô héo kia không?”
Touzi nói, “Tôi cho rằng bên trong hộp sọ, sư tử đang gầm”.
Một vị sư hỏi: “Có một Pháp làm cho tất cả chúng sinh đều được thanh tịnh. Pháp đó là Pháp nào?”
Touzi nói, “Mưa đang rơi”.
Một vị sư hỏi: “Tất cả âm thanh đều là âm thanh của Phật, phải không?”
Đầu Tử nói: “Ừ”.
Vị sư nói: “Sư phụ không phát ra tiếng xì hơi khi ngồi trên bồn cầu sao?”
Touzi đã đánh vị sư.
Một vị sư hỏi: “Lời nói trau chuốt và lời nói thô tục đều có cùng nghĩa, phải không?”
Đầu Tử nói: “Ừ”.
Vị sư nói: “Vậy thì tôi có thể gọi sư phụ là con lừa được không?”
Touzi đã đánh vị sư.
Một vị sư hỏi: “Lời cuối cùng là gì?”
Touzi nói, “Đó là từ mà lúc đầu bạn không hiểu”.
Một vị sư hỏi: “Ai là sư phụ của sư phụ?”
Touzi nói, “Nếu nhìn từ phía trước, bạn không thể thấy đầu anh ta. Nếu nhìn từ phía sau, bạn không thể thấy lưng anh ta”.
Một vị sư hỏi: “Văn Đà Lạt có bảy vị Phật làm đệ tử. Vậy Văn Đà Lạt có sư phụ không?”
Touzi nói, “Khi bạn nói theo cách này, chẳng khác nào bạn đang tự hạ thấp mình và ca ngợi người khác”.
Một vị sư hỏi: “Sư tử là vua của muôn thú. Tại sao nó lại bị sáu giác quan nuốt chửng?”
Touzi từng nói: “Đừng tự đề cao bản thân. Đừng tin vào bản thân và người khác”.
NGUỒN
⚙️ Sách CON MẮT THIỀN TÔNG