GIỚI THIỆU

Thiền sư Guling Shencan (tiếng Trung: 古靈神贊 / Gǔlíng Shénzàn), được biết đến trong tiếng Việt là Thiền sư Thần Tán hay Cổ Linh Thần Tán. Ông là một vị thiền sư nổi tiếng vào đời Đường thuộc lịch sử Thiền tông Trung Hoa, đắc pháp từ Thiền sư Bách Trượng Hoài Hải. Hành trạng của ông gắn liền với một câu chuyện hóa độ vô cùng đặc biệt dành cho chính vị nghiệp sư (người thầy đầu tiên) của mình.

Hành trạng và sự đắc pháp

Thiền sư Thần Tán xuất gia học đạo từ nhỏ tại chùa Đại Trung, Phước Châu dưới sự hướng dẫn của một vị bổn sư. Sau đó, ông đi hành cước phương xa và may mắn gặp được ngài Bách Trượng Hoài Hải – một trong những bậc đại sư vĩ đại nhất bấy giờ. Dưới sự chỉ dạy của ngài Bách Trượng, ông đạt tới sự khai ngộ hoàn toàn và thừa kế tâm pháp. Khi đã đắc đạo, ngài Thần Tán quay trở về ngôi chùa cũ để tri ân bổn sư. Khi vị bổn sư hỏi: “Ngươi rời ta đi các nơi, đã được sự nghiệp gì?”, ngài Thần Tán chỉ khiêm tốn trả lời: “Hoàn toàn không có sự nghiệp”. Vì bổn sư thấy ông không học thêm được chữ nghĩa hay kinh điển gì mới, nên lại sai ông làm các công việc thị giả, hầu hạ như xưa.

Giai thoại ngộ đạo của vị bổn sư

Để khai chuyển tâm thức cho thầy mình (vốn là người chỉ kẹt vào kinh giáo chữ nghĩa mà chưa nhận ra chân tâm), thiền sư Thần Tán đã khéo léo dùng hai cơ duyên kinh điển sau: • Kỳ lưng lúc tắm: Một hôm, khi hầu hạ bổn sư tắm và kỳ lưng cho thầy, ngài Thần Tán vỗ nhẹ vào lưng thầy và nói: “Chỗ điện Phật đẹp mà Phật chẳng thánh”. Vị bổn sư ngạc nhiên quay đầu lại nhìn. Ngài Thần Tán bèn tiếp lời ngay: “Phật tuy chẳng thánh vẫn hay phóng quang”. Câu nói này ám chỉ thân xác con người chỉ là đống vật chất (điện Phật), nhưng tánh giác bên trong mới là vị Phật thật sự đang hằng ngày biểu hiện (phóng quang). • Con ong bên cửa sổ: Vào một ngày khác, vị bổn sư đang ngồi bên cửa sổ để xem kinh. Lúc đó, có một con ong chui đầu vào cửa sổ dán giấy, cứ đập đầu vào lớp giấy mỏng để tìm đường ra trong tuyệt vọng, mặc dù khoảng không trống trải ngay bên cạnh thì không chịu bay ra. Ngài Thần Tán liền nói một bài kệ ví von đầy sâu sắc:“Không chịu cửa trống đi, Lại đâm đầu vào giấy dán. Trăm năm lột giấy cũ, Ngày nào mới xuất ly?” Nghe đến đây, vị bổn sư giật mình buông quyển kinh xuống, nhận ra người đệ tử của mình đã đắc đạo và thiết tha thỉnh cầu ngài Thần Tán đăng tòa thuyết pháp cho mình nghe. Ngài Thần Tán tuân lệnh lên tòa, dẫn lại tôn chỉ học đạo từ ngài Bách Trượng, giúp vị bổn sư lập tức đại ngộ.

Thị tịch

Sau khi hóa độ bổn sư, ngài đến trụ trì tại chùa Cổ Linh (nên người đời tôn kính gọi ông là Cổ Linh Thần Tán), tiếp độ cho hàng trăm học chúng. Khi sắp sửa tịch diệt, ông cạo tóc, tắm gội sạch sẽ, bảo đệ tử đánh chuông và hỏi đại chúng: “Cả thảy các ngươi có biết chánh định không tiếng tăm chăng?”. Khi đại chúng đồng thanh thưa không biết, ngài dặn: “Các ngươi lắng nghe chớ có suy nghĩ riêng”


Sư quê ở Phước Châu, xuất gia tại chùa Ðại Trung quận nhà. Sau, Sư đi hành khước gặp Bá Trượng Hoài Hải chỉ dạy được khai ngộ.

❔ Sư trở về quê, bổn sư hỏi:

Ngươi rời ta đi các nơi, đã được sự nghiệp gì?

📣 Sư thưa:

Hoàn toàn không có sự nghiệp.

Bổn sư sai hầu hạ như trước.

Một hôm, nhân bổn sư tắm, bảo Sư kỳ đất.

⚡️ Sư bèn vỗ vào lưng bổn sư nói:

Chỗ điện Phật đẹp mà Phật chẳng thánh.

Bổn sư xoay đầu ngó lại.

⚡️ Sư nói tiếp:

Phật tuy chẳng thánh vẫn hay phóng quang.

Lại một hôm, bổn sư ngồi trong cửa sổ xem kinh, có con ong chui đầu vào tấm giấy dán ở cửa sổ tìm lối ra.

⚡️ Sư trông thấy nói:

Thế giới thênh thang như thế mà chẳng chịu ra, dùi đầu vào giấy cũ biết năm nào ra được?

⚡️ Sư liền nói bài kệ:

Không môn bất khẳn xuất

Ðầu song dã thái si

Bách niên tán cổ chỉ

Hà nhật xuất đầu thì?

Dịch:

Cửa không chẳng chịu ra

Quá ngu chui cửa sổ

Giấy cũ trăm năm dùi

Ngày nào dùi được phủng?

❔ Bổn sư để kinh xuống hỏi:

Ngươi đi hành khước gặp người nào, ta trước sau nghe ngươi nói lời dị thường?

📣 Sư thưa:

Con nhờ ơn Hòa thượng Bá Trượng chỉ dạy được chỗ thôi dứt, nay muốn đáp lại đức từ bi.

Bổn sư bèn bảo chúng đến giờ trai, thỉnh Sư thuyết pháp.

⚡️ Sư lên tòa đề cao môn phong của Bá Trượng, nói:

Linh quang riêng chiếu vượt khỏi căn trần, bày hiện chân thường chẳng câu nệ văn tự. Tâm tánh không nhiễm vốn tự viên thành, chỉ lìa vọng duyên tức như như Phật.

💬 Bổn sư nghe câu này liền cảm ngộ, bảo:

Có khi nào Lão tăng nghe được việc tột thế này!

Sau, Sư đến trụ trì tại chùa Cổ Linh, giáo hóa đồ chúng được mấy trăm.

❔ Sắp tịch, Sư cạo tóc tắm gội bảo đánh chuông, gọi chúng dặn:

Cả thảy các ngươi có biết chánh định không tiếng tăm chăng?

📣 Chúng thưa:

Chẳng biết

⚡️ Sư bảo:

Các ngươi lắng nghe chớ có suy nghĩ riêng

Chúng đều lắng nghe. Sư an nhiên thị tịch.

NGUỒN

🔗 thuongchieu.net

🔗 phatgiao.org.vn


GHI CHÚ