GIỚI THIỆU

Thiền sư Cửu Phong Đạo Kiền, họ thế tục là Lưu, ông đến từ Hậu Quan, Phúc Châu (nay là thành phố Phúc Châu) là một vị thiền tăng nổi tiếng của Thiền tông Trung Hoa sống vào cuối thời nhà Đường và thời Ngũ Đại Thập Quốc.

Ngài là đệ tử nối pháp (pháp tử) xuất sắc của Thiền sư Thạch Sương Khánh Chư (807–888).

Ngài thường được người đời gọi tôn kính là Cửu Phong Đạo Kiền do ngài từng tu tập và hoằng pháp tại núi Cửu Phong, thuộc Thụy Châu (nay là tỉnh Giang Tây, Trung Quốc). Ngài có sinh quán tại Phước Châu.

Sư họ Lưu, người Hầu Quan Phước Châu. Sư đi khắp các pháp hội sau được Thạch Sương ấn khả, hóa đồ ở Cửu Phong.

Sư về sau trụ Lặc Đàm mà qua đời, thụy Đại Giác Thiền Sư, tháp tên Viên Tịch.

NGỮ LỤC

Khi ngài Thạch Sương mất, chúng Tăng trong tự viện họp và quyết định chọn vị Đệ Nhất Tòa làm trụ trì mới.

⚡️ Tuy nhiên, Sư đứng lên nói với cử tọa:

Trước hết chúng ta phải biết rằng Đệ Nhất Tòa có thực sự hiểu Tông chỉ của thầy không đả?

❔ Đệ Nhất Tòa hỏi:

Ông định hỏi gì về Tông Chỉ của Thầy?

❔ Sư đáp:

**Thầy nói:

  1. Quên tất cả, đừng động gì, cố ngơi nghỉ hoàn toàn! >
  2. Cố trải qua mười ngàn năm trong một niệm! >
  3. Cố trở thành tro lạnh và cây khô! >
  4. Cố ở gần lư hương trong ngôi cổ tự! >
  5. Cố trở nên một dãy lụa trắng! Tôi không hỏi về phần đầu của lời dạy này! Mà chỉ hỏi câu cuối!**1
📣 Đệ Nhất Tòa đáp:

Đó chỉ là một câu giải thích về vấn đề Nhất Tướng

⚡️ Cửu Phong la lên:

Đó! Tôi biết ông chẳng hề hiểu Tông Chỉ của thầy!

❔ Đệ nhất tòa hỏi:

Ông không chấp nhận kiến giải này của tôi? Bây giờ hãy đốt một nén hương cho tôi, nếu tôi không thể chết trước khi hương cháy hết, lúc ấy tôi chịu nhận là tôi không hiểu Tông Chỉ của thầy nói cái gì!

Rồi hương được đốt và Đệ Nhất Tòa bắt đầu ngồi… thẳng như một chiếc gậy, và kìa… Trước khi nén hương cháy hết, vị Đệ Nhất Tòa đã mất ngay chỗ ông ngồi!

📣 Lúc ấy Cửu Phong vỗ vai tử thi và nói:

Ông muốn ngồi mà tịch, hay đứng mà hóa cũng được. Còn về ý nghĩa những lời nói của thầy, ông vẫn chẳng hiểu chút nào!

Sư thượng đường, có tăng hỏi:

  • Người trong ngục vô gián hành hạnh gì?

Sư nói:

  • Hành hạnh súc sanh.

Hỏi:

  • Súc sanh lại hành hạnh gì?

Sư đáp:

  • Hạnh vô gián.

Tăng nói:

  • Đó giống như vị thượng nhân lộ trường sanh.

Sư nói:

  • Ông phải biết là có kẻ không chung mạng.

Hỏi:

  • Không chung mạng gì?

Sư đáp:

  • Trường sanh khí không thường.

Sư lại nói:

  • Này các anh em ! Có hiểu biết mạng không? Nếu hiểu biết mạng thì suối chảy là mạng, trạm nhiên tịch tịnh là thân. Ngàn sóng tranh nhau phun vọt là cảnh giới Văn Thù, một hư không trong sáng là giường. Kế đó, mượn một câu để chỉ mặt trăng, ở giữa sự là thoại nguyệt. Chuyện trong Tông môn từ xưa như cờ làm tin của Tiết độ sứ. Còn như từ trước khi phương danh đức chưa kiến lập số nhiều danh mục chỉ bày, thì các anh em ước thể cách thương lượng nào? Đến chỗ đó thì không cần tới ba tấc lưỡi thử nói ra xem nào ! Không cần tới nhĩ căn thử nghe xem nào ! Không cần tới mắt, hãy biện bạch xem nào ! Do đó mới nói: ‘Trước khi lên tiếng quẳng không ra. Sau câu nói chẳng giấu hình. Cả trời đất đều là cá thể của các ông’. Hướng nơi nào mà an mắt tai, mũi, lưỡi. Đừng hướng đến ý căn mà đồ độ tác giải ! Trọn vị lai tế cũng chưa có phần ngơi nghỉ, cho nên người xưa mới nói: ‘Nghĩ đem tâm ý để học huyền tông (Thiền tông) thì tình cảnh giống như đi về Tây mà muôn đến Đông vậy’.

Lúc đó, có tăng hỏi:

  • Chín tầng không có tin tức gì cả, thì lịnh ân xá làm sao tới?

Sư nói:

  • Ánh sáng tuy chiếu cùng khắp, nhưng bên trong cánh cổng thì không chu toàn được.

Tăng nói:

  • Ánh sáng cùng cánh cổng cách nhau nhiều ít?

Sư nói:

  • Nước biếc sóng trào, núi xanh sắc đẹp.

Hỏi:

  • Ai ai cũng đều nói thưa thỉnh, xin hỏi sư đem gì cứu tế?

Sư nói:

  • Ông nói xem núi to kia có từng thiếu một tấc đất không vậy?

Hỏi:

  • Nếu thế thì người bốn bể đến tham tầm nên làm điều gì?

Sư nói:

  • Diễn Nhã mê đầu nhận ảnh tâm tự cuồng.

Hỏi:

  • Còn có kẻ không cuồng chăng?

Sư nói:

  • Có chứ !

Hỏi:

  • Thế nào là kẻ không cuồng vậy?

Sư nói:

  • Còn hỏi ai nữa.

Hỏi:

  • Nếu thế liền thừa đương thì thế nào?

Sư nói:

  • Núi Tu-di có cõng núi Tu-di không?

Hỏi:

  • Tổ Tổ truyền nhau là truyền pháp gì?

Sư nói:

  • Thích Ca keo kiệt, Ca Diếp giàu.

Hỏi:

  • Rốt cùng thì truyền chuyện gì?

Sư nói:

  • Ông già trăm tuổi phân đèn đêm.

Hỏi:

  • Chư Phật không phải là đạo ta, vậy thế nào là đạo ta?

Sư nói:

  • Đạo ta không phải chư Phật.

Hỏi:

  • Nếu không phải là chư Phật thì sao lại lập đạo ta?

Sư nói:

  • Mới vừa rồi tạm gọi lại, giờ bảo hãy đi đi.

Hỏi:

  • Vì sao lại bảo đi ra?

Sư nói:

  • Nếu không bảo đi ra thì trong con mắt sẽ bụi sanh.

Hỏi:

  • Tất cả mọi nơi đều tìm không thấy, há chẳng là Thánh?

Sư nói:

  • Là Thánh gì thế?

Hỏi:

  • Ngưu Đầu Pháp Dung khi chưa gặp Tứ Tổ Đạo Tín, há chẳng phải là Thánh đó sao?

Sư nói:

  • Ấy là Thánh cảnh còn chưa quên.

Hỏi:

  • Hai Thánh cách nhau bao xa?

Sư nói:

  • Trong bụi tuy có thuật ẩn hình, nhưng ngặt nỗi toàn thân nhập đế hương.

Nói:

  • Thừa mong cổ nhân có câu: ‘Chân tâm, vọng tâm’ là thế nào?

Sư nói:

  • Đó là lập chân, hiển vọng.

Hỏi:

  • Thế nào là chân tâm?

Sư nói:

  • Chẳng ăn tạp.

Hỏi:

  • Thế nào là vọng tâm?

Sư nói:

  • Là phan duyên dậy lên, rồi ngã xuống.

Hỏi:

  • Rời khỏi hai con đường đó, thế nào là bản thể của kẻ học này?

Sư nói:

  • Bản thể không rời.

Hỏi:

  • Vì sao mà không rời?

Sư nói:

  • Chẳng kính Công đức thiên, ai hiềm chi Hắc ám nữ.

Chú: Công đức thiên và Hắc ám nữ là hai chị em ruột, một thiện một ác.

Nói:

  • Thừa mong cổ nhân có nói trọn đất trời đều là con mắt ấy, thế nào là mắt trời đất?

Sư nói:

  • Trời đất tại trong đó.

Hỏi:

  • Mắt trời đất ở đâu?

Sư nói:

  • Đó chính là con mắt trời đất.

Hỏi:

  • Có còn chiếu ngó không?

Sư nói:

  • Không mượn thế tam quan.

Hỏi:

  • Nếu đã không mượn thế tam quan, thì bằng vào đâu mà nói là con mắt của trời đất?

Sư nói:

  • Nếu không thế thì trước khi chết (Độc lâu tiền) thấy người, quỷ vô số.

Hỏi:

  • Một cây viết xanh đỏ vì sao vẽ hình không được?

Sư nói:

  • Tăng Diêu lờ hứa Chí Công.

Hỏi:

  • Xin hỏi Tăng Diêu được chứng chỉ của ai mà hứa khả Chí Công?

Sư nói:

  • Rùa đen gật đầu lạy cây trụ núi Tu-di.

Hỏi :

  • Động dụng chìm đường xưa, thân mất rồi mới biết. Ý ấy thế nào?

Sư nói:

  • Trộm tiền của Phật để mua hương cho Phật.

Nói:

  • Kẻ học này không lãnh hội.

Sư nói:

  • Không lãnh hội thì đốt hương cúng dường cha mẹ mình.

NGUỒN

🔗 Cảnh Đức Truyền Đăng Lục - Q16

🔗 wikipedia.org


GHI CHÚ

Footnotes

  1. 📝 Thạch Sương thất khứ ↩